Waarom doet niemand dit zoals in Nederland?
Je staat bij een balie met een map vol papieren. Je hebt vooraf uitgezocht wat je nodig hebt, kopieën gemaakt en voor de zekerheid nog wat extra documenten meegenomen. Toch ontbreekt er iets.
De medewerker legt uit wat je moet doen. Je begrijpt de woorden wel, maar niet helemaal waarom het op deze manier moet. Vorige week kreeg je bij een andere instantie bovendien een ander antwoord. Je loopt naar buiten en denkt: waarom kan dit niet gewoon duidelijk geregeld worden?
Of je wacht op iemand die zou komen voor een reparatie. Er was een tijd afgesproken, maar die tijd blijkt vooral een indicatie. Je belt. Er wordt vriendelijk gezegd dat iemand later komt. Hoeveel later is niet helemaal duidelijk.
Na een tijdje komt de gedachte vanzelf.
Waarom doet niemand dit zoals in Nederland?
Die vraag gaat vaak niet alleen over een afspraak, een formulier of een openingstijd. Er zit iets anders onder. Je probeert een situatie in Spanje te begrijpen met de logica van een systeem dat je al jaren kent.
Je neemt meer mee dan je koffers
Wie naar Spanje verhuist, laat veel achter. Een huis, een baan, routines, bekende winkels en misschien een sociaal netwerk. Wat minder zichtbaar is, is wat je juist meeneemt.
Je neemt verwachtingen mee over hoe dingen horen te werken.
Je weet bijvoorbeeld hoe je in Nederland een afspraak maakt, hoe een gemeente communiceert, wanneer je een reactie kunt verwachten en hoeveel waarde je aan een afgesproken tijd kunt hechten. Niet omdat je daar iedere dag bewust over nadenkt, maar omdat je jarenlang hebt geleerd hoe het systeem werkt.
Die kennis zit in kleine dingen. Je weet welke informatie belangrijk is, wanneer je moet doorvragen en wat iemand bedoelt als er wordt gezegd dat iets binnen vijf werkdagen wordt afgehandeld. Je herkent de uitzonderingen en weet wanneer iets niet normaal verloopt.
In Spanje begin je voor een deel opnieuw.
De woorden kun je leren. Een formulier kun je vertalen. Een procedure kun je opzoeken. Toch betekent dat nog niet dat je automatisch begrijpt hoe de praktijk werkt.
Juist daar ontstaat vaak frustratie.
Het bekende systeem bestaat hier niet
Wanneer iets anders verloopt dan verwacht, is de eerste gedachte al snel dat het niet goed georganiseerd is.
Soms klopt dat natuurlijk ook. Spanje kent net als Nederland trage processen, onduidelijke communicatie en organisaties waarin de ene medewerker iets anders zegt dan de andere. Niet ieder verschil is cultureel en niet iedere frustratie hoeft geromantiseerd te worden.
Toch speelt er vaak nog iets anders.
Je vergelijkt de Spaanse werkelijkheid met een Nederlandse verwachting.
Je verwacht bijvoorbeeld dat een proces overal ongeveer dezelfde logica volgt. Eerst vraag je iets aan, daarna ontvang je een bevestiging, vervolgens kun je de status volgen en uiteindelijk krijg je een besluit. Wanneer een deel van die volgorde ontbreekt, voelt het alsof het proces niet klopt.
De Spaanse praktijk kan anders georganiseerd zijn. Contact kan persoonlijker verlopen. Een telefoontje kan meer opleveren dan wachten op een digitaal systeem. Een document dat bij de ene situatie voldoende is, blijkt in een andere situatie niet genoeg. De formele procedure en de dagelijkse uitvoering sluiten niet altijd op elkaar aan zoals je gewend bent.
Dat maakt de werkelijkheid niet automatisch beter of slechter. Het betekent wel dat je bekende referentiekader niet altijd voorspelt wat er gaat gebeuren.
De verwachting blijft vaak onzichtbaar
Het lastige aan verwachtingen is dat je ze meestal pas ontdekt wanneer de werkelijkheid ervan afwijkt.
Je merkt niet dat je een bepaalde punctualiteit verwacht totdat iemand later komt. Je merkt niet dat je rekent op een bevestigingsmail totdat die niet verschijnt. Je merkt niet dat je ervan uitgaat dat instanties informatie met elkaar delen totdat je hetzelfde document opnieuw moet aanleveren.
Op zo’n moment lijkt de frustratie volledig over de gebeurtenis te gaan.
Waarom komen ze niet op tijd?
Waarom weten ze dit niet?
Waarom kan ik dit niet online regelen?
Waarom vertelt niemand vooraf wat ik moet meenemen?
Dat zijn begrijpelijke vragen. Toch zit onder veel van die vragen nog een andere:
Waarom werkt de werkelijkheid niet zoals ik had verwacht?
Dat verschil is belangrijk. Niet omdat je dan alles maar moet accepteren, maar omdat het helpt om beter te zien waar de frustratie vandaan komt.
Soms is er daadwerkelijk iets misgegaan. Soms ontbreekt informatie. Soms is een proces onnodig ingewikkeld. Soms blijkt vooral dat je verwachting gebaseerd was op een systeem dat hier niet bestaat.
Wanneer die situaties door elkaar lopen, voelt bijna ieder verschil als een probleem.
Vergelijken helpt, totdat het in de weg gaat zitten
Vergelijken is logisch. Je gebruikt wat je kent om iets nieuws te begrijpen.
In het begin is Nederland daarom vaak het vaste referentiepunt. Je vergelijkt prijzen, openingstijden, dienstverlening, administratie, verkeer, gezondheidszorg en omgangsvormen. Het helpt om grip te krijgen op een omgeving waarin nog veel onbekend is.
Na verloop van tijd kan die vergelijking ook in de weg gaan zitten.
Niet omdat je Nederland moet vergeten of alles in Spanje beter moet vinden. Wel omdat de vraag waarom doen ze het hier niet zoals in Nederland? weinig helpt om te begrijpen hoe iets hier wél werkt.
Je blijft dan zoeken naar een bekende volgorde in een andere werkelijkheid.
Dat zie je bijvoorbeeld wanneer iemand blijft wachten op communicatie die niet komt, terwijl navragen gebruikelijker is. Of wanneer iemand gefrustreerd raakt omdat een afspraak minder strak wordt geïnterpreteerd dan verwacht. Ook kan iemand blijven zoeken naar één centrale, eenduidige procedure, terwijl de uitvoering in de praktijk per gemeente, kantoor of situatie verschilt.
De Nederlandse logica blijft dan het uitgangspunt. Alles wat daarvan afwijkt, voelt als ruis.
Terwijl juist in die afwijking informatie zit over de context waarin je nu leeft.
Frustratie vertelt soms iets over je verwachting
Frustratie ontstaat vaak uit een botsing tussen verwachting en werkelijkheid.
Dat betekent niet dat de werkelijkheid altijd gelijk heeft. Het betekent ook niet dat je verwachtingen onredelijk zijn. Het betekent vooral dat het verschil tussen beide zichtbaar moet worden voordat je kunt bepalen wat er werkelijk aan de hand is.
De vraag verandert dan.
Niet alleen: waarom doen ze dit hier zo?
Ook: wat verwachtte ik eigenlijk dat er zou gebeuren?
Die vraag maakt ruimte voor een ander soort begrip. Misschien blijkt dat je informatie mist. Misschien moet je een andere route volgen. Misschien is navragen verstandiger dan afwachten. Misschien werkt de situatie lokaal anders dan je dacht. Misschien is er echt iets fout gegaan en moet je daar achteraan.
Het verschil is dat je niet meer automatisch ieder ongemak verklaart vanuit de gedachte dat het systeem verkeerd werkt.
Je probeert eerst te begrijpen welk systeem er werkelijk voor je staat.
Dat is vaak het moment waarop wonen in een ander land iets minder voelt als voortdurend botsen en iets meer als leren lezen wat er om je heen gebeurt.
Hoe ik help
Wonen in Spanje vraagt niet alleen om het regelen van praktische zaken. Het vraagt ook om het begrijpen van een andere context.
Ik help Nederlanders in Spanje om situaties uit te zoeken waarin niet duidelijk is hoe iets werkt, welke informatie nodig is of waarom een proces anders verloopt dan verwacht. Dat kan betekenen dat ik informatie orden, een procedure uitzoek, communicatie verduidelijk of help om onderscheid te maken tussen wat je verwachtte en wat er in de praktijk gebeurt.
Niet om ieder verschil glad te strijken. Wel om meer duidelijkheid te krijgen over de situatie waarin je daadwerkelijk zit.
Herken je dat je steeds opnieuw vastloopt omdat de praktijk anders werkt dan je verwacht?
In een Boutique Session kijken we samen naar wat er werkelijk speelt, waar de onduidelijkheid zit en wat je nodig hebt om verder te kunnen. Je kunt een Boutique Session plannen of contact opnemen voor meer informatie.
Samen zorgen we dat het klopt.
BOUTIQUE SESSION
Helder krijgen waar het vastloopt.
Merk je dat iets in je organisatie niet goed loopt, maar is nog niet duidelijk waardoor? In 60 minuten brengen we in kaart wat er gebeurt en waar mensen, afspraken, informatie of systemen niet goed op elkaar aansluiten. Daarna weet je wat eerst aandacht nodig heeft en welke stap je kunt zetten.
