Wat als waarheid klinkt
EEr wordt in organisaties veel gezegd dat waar klinkt.
“We weten dat dit niet werkt.”
“Klanten willen dit niet.”
“Dit proces loopt altijd vast.”
Het zijn zinnen die zelden worden tegengesproken. Niet omdat ze per se kloppen, maar omdat ze vertrouwd klinken.
Wanneer je doorvraagt waar deze overtuigingen op gebaseerd zijn, blijkt vaak dat er geen concreet moment, geen duidelijke waarneming en geen gedeelde onderbouwing aan ten grondslag ligt. Wat ooit een observatie was, is in de loop van de tijd veranderd in iets dat als vaststaand wordt beschouwd.
Wanneer aannames feiten worden
Aannames zijn op zichzelf niet het probleem. In elke organisatie worden dagelijks inschattingen gemaakt op basis van beperkte informatie. Het wordt pas problematisch wanneer aannames dezelfde status krijgen als feiten, zonder dat wordt nagegaan of ze nog kloppen.
Daar begint schijnzekerheid.
Besluiten worden genomen op iets dat niet is getoetst. Discussies gaan over overtuigingen in plaats van over waarnemingen. Werkwijzen blijven bestaan omdat ze ooit logisch leken, niet omdat ze aantoonbaar werken.
Wat daarbij opvalt, is dat dit zelden op één plek blijft. Wanneer aannames op bestuursniveau als waarheid worden behandeld, ontstaat er weinig ruimte om ze nog ter discussie te stellen. In de operationele laag worden ze soms nog wel bevraagd, maar dan vaak binnen de kaders van een besluit dat al is genomen.
Denken versus weten
Het verschil tussen denken en weten lijkt klein, maar is fundamenteel. Weten vraagt om onderbouwing, om iets dat zichtbaar, herhaalbaar of controleerbaar is, terwijl denken vaak logisch en consistent voelt maar los kan staan van de werkelijkheid. Juist die logica maakt aannames zo overtuigend, omdat ze zelden nog aanleiding geven om verder te onderzoeken wat er daadwerkelijk klopt.
Begripskwaliteit begint daarom niet bij systemen of processen, maar bij de manier waarop uitspraken worden gedaan en geaccepteerd. Zodra duidelijk wordt wat iemand daadwerkelijk weet en wat iemand veronderstelt, verandert de kwaliteit van het gesprek en verschuift de focus van bevestigen naar begrijpen. Niet om aannames uit te bannen, maar om ze zichtbaar te maken en te toetsen waar dat nodig is, zodat er richting ontstaat op basis van wat daadwerkelijk klopt in plaats van wat aannemelijk lijkt.
Hoe ik help
Ik help feiten, aannames en interpretaties van elkaar te scheiden. Zo wordt zichtbaar wat werkelijk bekend is, wat nog onderzocht moet worden en waar een besluit nu te vroeg op zekerheid leunt.
Herken je dat aannames binnen jouw team of organisatie soms als feiten gaan gelden?
In een Boutique Session onderzoeken we samen wat je weet, wat je denkt en welke informatie nog nodig is om met vertrouwen verder te kunnen.
Samen zorgen we dat het klopt.
BOUTIQUE SESSION
Helder krijgen waar het vastloopt.
Merk je dat iets in je organisatie niet goed loopt, maar is nog niet duidelijk waardoor? In 60 minuten brengen we in kaart wat er gebeurt en waar mensen, afspraken, informatie of systemen niet goed op elkaar aansluiten. Daarna weet je wat eerst aandacht nodig heeft en welke stap je kunt zetten.