We hebben veel antwoorden maar nog steeds discussie
Het onderzoek is afgerond. De interviews zijn gehouden, de vragenlijsten verwerkt en de resultaten staan in een rapport. Tijdens de presentatie worden grafieken toegelicht, conclusies besproken en vragen beantwoord.
Aan het einde lijkt iedereen tevreden. Er is veel informatie opgehaald en het onderzoek heeft duidelijke antwoorden opgeleverd.
Een week later blijkt dat de discussie gewoon doorgaat.
De ene manager ziet in de resultaten een bevestiging dat het huidige proces vooral beter moet worden uitgelegd. Een andere manager concludeert juist dat het proces zelf moet veranderen. Het projectteam denkt dat er meer ondersteuning nodig is, terwijl een andere afdeling vooral leest dat medewerkers weerstand hebben tegen de verandering.
Iedereen verwijst naar hetzelfde onderzoek en toch heeft niet iedereen hetzelfde begrepen.
Het onderzoek geeft antwoord, maar niet vanzelf betekenis
Onderzoek kan veel zichtbaar maken. Het kan laten zien wat mensen ervaren, waar patronen zitten, welke verschillen bestaan en welke problemen regelmatig terugkomen.
Daarmee is nog niet automatisch duidelijk wat die uitkomsten betekenen voor de organisatie.
Dat verschil wordt vaak pas zichtbaar nadat het onderzoek is afgerond. Zolang de aandacht ligt op het verzamelen en analyseren van informatie, lijkt het proces helder. Er is een onderzoeksvraag, er is een methode en uiteindelijk ligt er een resultaat.
De verwarring ontstaat daarna.
Mensen lezen onderzoeksresultaten vanuit hun eigen positie. Een manager kijkt naar bestuurbaarheid. Een medewerker herkent vooral de dagelijkse praktijk. Een projectleider zoekt naar gevolgen voor de planning. Een specialist kijkt naar inhoudelijke kwaliteit. Ieder perspectief legt andere accenten.
Dat hoeft geen probleem te zijn. Verschillende perspectieven kunnen juist waardevol zijn. Het wordt lastig wanneer niet zichtbaar wordt gemaakt waar de interpretaties uiteenlopen.
Dan ontstaat een merkwaardige situatie: er zijn meer antwoorden dan voor het onderzoek, maar niet noodzakelijk meer gezamenlijk begrip.
De discussie verschuift ongemerkt
In de praktijk zie ik dat discussies over onderzoeksresultaten vaak verschillende gesprekken door elkaar heen bevatten.
Iemand bespreekt wat er feitelijk uit het onderzoek naar voren komt. Een ander praat over de mogelijke oorzaak daarvan. Weer iemand anders heeft het al over wat de organisatie zou moeten doen.
Die gesprekken lijken op elkaar, maar zijn niet hetzelfde.
Wanneer uit onderzoek bijvoorbeeld blijkt dat medewerkers een werkwijze als ingewikkeld ervaren, kan dat op verschillende manieren worden gelezen. De ene persoon denkt aan onvoldoende kennis. De andere aan een onlogisch proces. Een derde ziet een probleem in het systeem dat wordt gebruikt.
Het onderzoeksresultaat is in al die gesprekken hetzelfde: medewerkers ervaren de werkwijze als ingewikkeld.
De verklaring verschilt.
Zodra die verklaring niet gezamenlijk wordt onderzocht, kan iedere vervolgstap logisch lijken vanuit een andere aanname. De ene afdeling organiseert een training. De andere past instructies aan. Een project start met een systeemwijziging.
Een paar maanden later wordt opnieuw gevraagd waarom het oorspronkelijke probleem nog steeds bestaat.
Niet omdat er niets met het onderzoek is gedaan. Juist omdat verschillende mensen er iets anders mee hebben gedaan.
Een rapport is nog geen gedeeld inzicht
Onderzoekers besteden terecht veel aandacht aan de kwaliteit van hun onderzoek. Kloppen de vragen? Is de informatie zorgvuldig verzameld? Zijn conclusies herleidbaar? Zijn beperkingen duidelijk beschreven?
Toch kan een goed uitgevoerd onderzoek alsnog weinig richting geven wanneer de vertaling naar de organisatie ontbreekt.
Dat gebeurt bijvoorbeeld wanneer een rapport wordt opgeleverd en vervolgens zelfstandig door verschillende teams wordt gelezen. Het gebeurt ook wanneer de presentatie vooral gericht is op het toelichten van de resultaten, terwijl nauwelijks wordt besproken wat de aanwezigen daarin herkennen en welke betekenis zij eraan geven.
De onderzoeker heeft op dat moment vaak al weken of maanden met het onderwerp gewerkt. Verbanden die voor de onderzoeker inmiddels vanzelfsprekend zijn, zijn voor anderen nog nieuw.
Een grafiek die voor de onderzoeker onderdeel is van een groter patroon, kan door een lezer als losstaand resultaat worden gezien. Een nuance uit meerdere interviews kan verdwijnen zodra alleen de conclusie wordt onthouden. Een voorzichtige aanwijzing kan in een vergadering veranderen in een harde verklaring.
Zo kan de afstand tussen onderzoek en besluitvorming groter worden dan gedacht.
Het rapport ligt er. De kennis is beschikbaar. Toch ontstaan besluiten op basis van verschillende lezingen van dezelfde informatie.
Meer informatie beëindigt de discussie niet altijd
Wanneer discussie blijft bestaan, is de eerste reactie vaak om meer informatie te verzamelen.
Er worden aanvullende vragen gesteld. Er komt een extra analyse. Een bepaalde groep wordt opnieuw geïnterviewd. Misschien volgt er zelfs een nieuw onderzoek.
Soms is dat nodig. Soms ontbreekt er werkelijk informatie.
In andere situaties is er al voldoende informatie, maar ontbreekt een gedeeld begrip van wat die informatie betekent. Meer onderzoek lost dat niet automatisch op. Het kan zelfs nieuwe resultaten toevoegen die opnieuw verschillend worden geïnterpreteerd.
De vraag is dan niet alleen: Wat weten we nog niet?
Een andere vraag wordt belangrijker: Over welk deel van wat we al weten, begrijpen we elkaar nog niet?
Daar zit een wezenlijk verschil.
Een gebrek aan informatie vraagt om onderzoek. Een verschil in interpretatie vraagt eerst om het zichtbaar maken van aannames, betekenissen en redeneringen.
Zolang dat onderscheid niet wordt gemaakt, kan een organisatie blijven onderzoeken terwijl de werkelijke discussie ergens anders zit.
Inzicht ontstaat niet automatisch uit onderzoek
Onderzoek levert informatie, patronen en onderbouwde conclusies op. Inzicht ontstaat wanneer mensen begrijpen wat die uitkomsten betekenen binnen hun eigen context en hoe de verschillende onderdelen met elkaar samenhangen.
Daarvoor is soms meer nodig dan een rapport of presentatie.
Niet om de resultaten eenvoudiger te maken dan ze zijn, maar om zichtbaar te maken welke conclusies daadwerkelijk uit het onderzoek volgen, welke verklaringen nog aannames zijn en waar verschillende perspectieven elkaar raken of juist uiteenlopen.
De waarde van onderzoek zit daarom niet alleen in de kwaliteit van de antwoorden.
Een minstens zo belangrijke vraag is:
Hebben we na het onderzoek meer informatie, of begrijpen we nu ook beter wat er werkelijk speelt?
Hoe ik help
Ik help organisaties om onderzoeksresultaten te vertalen naar helder en bruikbaar inzicht. Daarbij kijk ik niet alleen naar wat er uit een onderzoek komt, maar ook naar wat er daarna met die uitkomsten gebeurt.
Welke conclusies worden breed gedeeld? Waar ontstaan verschillende interpretaties? Welke aannames worden aan de resultaten toegevoegd? Welke vragen zijn werkelijk beantwoord en welke discussie wordt onterecht als een informatieprobleem behandeld?
Soms betekent dat onderzoeksresultaten opnieuw structureren. Soms gesprekken analyseren en verschillende interpretaties naast elkaar zetten. Soms de verbinding leggen tussen bevindingen, context en besluitvorming. Soms ontbreekt er inderdaad informatie en wordt juist daardoor duidelijk welk aanvullend onderzoek nog nodig is.
Het doel is niet om iedere discussie weg te nemen. Verschillende perspectieven mogen bestaan. Het helpt wel wanneer duidelijk is waar mensen het over eens zijn, waar de interpretatie uiteenloopt en welke betekenis aan de uitkomsten wordt gegeven.
Herken je dat er binnen jouw organisatie veel onderzoek ligt, maar de discussie over de betekenis ervan blijft terugkomen?
In een Boutique Session kijken we samen naar wat er werkelijk speelt. We brengen in beeld waar de interpretaties uiteenlopen en wat nodig is om van onderzoeksresultaten tot bruikbaar inzicht te komen.
Samen zorgen we dat het klopt.
BOUTIQUE SESSION
Helder krijgen waar het vastloopt.
Merk je dat iets in je organisatie niet goed loopt, maar is nog niet duidelijk waardoor? In 60 minuten brengen we in kaart wat er gebeurt en waar mensen, afspraken, informatie of systemen niet goed op elkaar aansluiten. Daarna weet je wat eerst aandacht nodig heeft en welke stap je kunt zetten.
