We hebben veel data maar weinig antwoorden
De cijfers zijn verzameld. De dashboards staan klaar. Er zijn rapportages gemaakt, tabellen gebouwd en grafieken gedeeld. Toch blijft de belangrijkste vraag op tafel liggen: “Kunnen we hier nu eigenlijk iets mee?” Tijdens het overleg worden verschillende verklaringen genoemd. De één ziet een stijgende lijn, de ander wijst juist op een daling. Iemand vraagt om nog een extra analyse. Een collega wil de data uitsplitsen naar regio. Langzaam ontstaat het gevoel dat er nog meer informatie nodig is voordat er een besluit genomen kan worden. Intussen groeit de hoeveelheid analyses, maar het antwoord komt niet dichterbij.
De analyse zoekt naar een vraag
Op zulke momenten lijkt het alsof de beschikbare data tekortschiet. In de praktijk ligt de oorzaak vaak ergens anders. De onderzoeksvraag is niet scherp genoeg.
Wanneer vooraf niet duidelijk is welke vraag beantwoord moet worden, krijgt iedere analyse een open einde. Er is altijd nog een andere uitsplitsing mogelijk, een extra filter of een nieuwe vergelijking. Iedere analyse roept weer een volgende analyse op. Data gaat dan richting geven aan het onderzoek, terwijl het onderzoek eigenlijk richting zou moeten geven aan de data.
Dit ontstaat meestal niet omdat onderzoekers hun werk niet goed doen. Juist onderzoekers zijn vaak nieuwsgierig en willen begrijpen wat er achter de cijfers schuilgaat. Tegelijkertijd willen organisaties graag zoveel mogelijk zekerheid voordat er een beslissing wordt genomen. Meer informatie voelt dan als vooruitgang, ook wanneer nog niet duidelijk is waar die informatie antwoord op moet geven.
Tijdens de voorbereiding verandert de oorspronkelijke vraag daardoor regelmatig. Een manager wil net iets anders weten. Een projectgroep voegt een extra doel toe. Onderweg komen nieuwe inzichten naar voren waardoor het onderzoek steeds breder wordt. Langzaam verschuift de aandacht van de oorspronkelijke vraag naar alles wat óók interessant lijkt. Op een bepaald moment is niet meer duidelijk welke vraag eigenlijk beantwoord moest worden en wordt het steeds lastiger om te bepalen wanneer het onderzoek klaar is.
De zoektocht wordt steeds groter
Een analyse kan alleen antwoord geven op een duidelijke vraag. Wanneer die vraag ontbreekt, ontstaan vooral nieuwe vragen. Dat is precies waarom organisaties soms enorme hoeveelheden data verzamelen zonder werkelijk verder te komen. Niet omdat de informatie ontbreekt, maar omdat niemand vooraf scherp heeft gemaakt welk antwoord nodig is.
Onderzoekers herkennen dit vaak als het gevoel eindeloos te blijven zoeken. Iedere analyse levert nieuwe patronen op die opnieuw onderzocht kunnen worden. Dat maakt het werk interessant, maar niet altijd doelgericht. Tegelijkertijd worden rapportages steeds uitgebreider en duren onderzoeken langer dan gepland. Besluitvorming schuift op omdat er nog aanvullende analyses worden gevraagd en verschillende mensen trekken verschillende conclusies uit dezelfde cijfers.
Na verloop van tijd kan zelfs twijfel ontstaan over de kwaliteit van de data. Er wordt opnieuw gekeken naar definities, bronnen en meetmethoden. Dat kan terecht zijn, maar soms wordt daarmee gezocht naar een probleem in de gegevens dat daar niet zit.
De vraag was nooit scherp genoeg om een helder antwoord mogelijk te maken.
Misschien begint onderzoek niet bij de data
Veel mensen denken dat een goed onderzoek begint met het verzamelen van informatie. In de praktijk begint een goed onderzoek vaak met iets veel eenvoudigers: een scherpe vraag. Pas wanneer vooraf duidelijk is welk antwoord nodig is, wordt ook duidelijk welke gegevens relevant zijn, welke definities moeten worden afgestemd en welke analyses werkelijk bijdragen aan het onderzoek.
Dat betekent niet dat een onderzoeksvraag onderweg nooit mag veranderen. Nieuwe informatie kan aanleiding geven om opnieuw te kijken naar wat je wilt weten. Het verschil zit in het bewust maken van die keuze. Verandert de vraag omdat het onderzoek een nieuw inzicht heeft opgeleverd, of groeit het onderzoek omdat iedere interessante bevinding automatisch wordt meegenomen?
Zonder heldere vraag wordt elke analyse een zoektocht.
Hoe ik help
Ik help organisaties onderzoeksvragen scherper formuleren en onderzoeken zo inrichten dat duidelijk blijft welk antwoord nodig is. Samen brengen we in kaart wat iemand werkelijk wil weten, welke informatie daarvoor nodig is en welke gegevens juist niet bijdragen aan het antwoord. Ik help bij het verduidelijken van begrippen, het afbakenen van de vraag en het aanbrengen van structuur in het onderzoek. Daardoor ontstaat meer focus, worden analyses doelgerichter en leveren onderzoeksresultaten vaker een bruikbaar antwoord op.
Herken je dat dit binnen jouw team of organisatie speelt?
In een Boutique Session kijken we samen naar wat er werkelijk speelt. Regelmatig blijkt dat niet de hoeveelheid data het probleem is, maar de vraag waarmee het onderzoek is begonnen. Door die vraag scherper te maken, ontstaat richting voor het onderzoek en worden de uitkomsten beter bruikbaar voor besluitvorming.
Samen zorgen we dat het klopt.
BOUTIQUE SESSION
Helder krijgen waar het vastloopt.
Merk je dat iets in je organisatie niet goed loopt, maar is nog niet duidelijk waardoor? In 60 minuten brengen we in kaart wat er gebeurt en waar mensen, afspraken, informatie of systemen niet goed op elkaar aansluiten. Daarna weet je wat eerst aandacht nodig heeft en welke stap je kunt zetten.
